Merdiven , farklı seviyeleri birleştirmek için kullanılan basamak serisidir. İsmi Farsça’daki “merdüban” kelimesinden türemiş bu basamaklar, hem kapalı alanda hem de açık alanlarda değişik yükseklikte bulunan zeminler arası bağlantıyı sağlmaktadırlar.
Bamakların ayak basılan düz kısımlarına “basamak genişliği”, iki basamak genişliğini birleştiren yere ise “rıht” ismi verilmiştir. Merdivenlerde genelde yirmi birden fazla basamak biraya konulmamaktadır. Aralarına eklenen düz bir alan sonrasında basamaklara devam edilmektedir. Merdivenlerin boşlukta kalan yanlarına el ile tutunabilmek için korkuluk yerleştirilir. Merdivenlerin kapladığı hacime ise merdiven kovası denilmektedir. Merdivenlerin eğimi, genelde 8 derece ile 48 derece arasında değişim göstermektedir ve eğim arttıkça da rıht yüksekliği artıp, basamak genişliği daralmaktadır.
Merdivenlerin hem düz hem de dönerli modelleri vadır. Düz merdiven modelinde rıhtlar birbirine paraleldir ve basamak genişlikleri de eşittir. Dönerli merdiven modelinde ise rıhtların paralelliği ve basamak genişliklerinin dikdörtgen şekli kaybolmakta ve dairesel hale gelmektedir.
Merdivenler, seyyar ve sabit olmak üzere ikiye ayrılır. Bir diğer adı taşınılabilir merdivenler olan bu seyyar merdivenler nalburlarda satılmaktadır. Katlanabilir, ip, sürgülü basamaklı ve daha birçok farklı çeşitleri bulunan seyyar merdivenler yaygın olarak, evlerde, inşaat sektörü ve itfaiyecilikte kullanılmaktadır.