Kesme hareketi esnasında, takım çevresindeki dişler yardımı ile, takımın kendi etrafında dönerek, parçanın ilerlemesini sağlayan işleme frzeleme denilmektedir. İşleme yöntemleri açısından çevresel ve alın şeklinde ikiye ayrılan freze, deliklerin ağzını genişletmek için kullanılan çelik alettir.
Çevresel frezeleme işleminde talaş, takımın etrafında bulunan dişler tarafından kaldırılırken, alın frezeleme işleminde ise takımın alın yüzeyinde bulunan dişler tarafından kaldırılmaktadır. Takımlarının bağlandığı mile göre isimlendirilen frezelerin, konumu yatay olanlarına; yatay freze, dikey olanlarına ise dikey freze, hem dikey hem de yatay konumda kullanılabilenlerine ise üniversal tezgah denilmektedir.
Freze takımları , sert metalden yapılmış uçlu freze takımlar ve hız çeliğinden yapılmış yepkare takımlar olmak üzere ikiye ayrılırlar. Uçlu frezeler değiştirilebilirken, sabit olan yepkareler değiştirilemezler.
Frezelerdeki diş sayısı ise malzemeye göre seçilmektedir. Sert malzemelerde diş sayısı dişler arası boşluğun az olup, diş sayısı fazla olması gerekir iken, yumuşak malzememlerde diş sayısının az olup, dişler arası boşluğun fazla olması gerekmektedir.
Bir çok farklı ölçü ve tarzda olan freze tezgahlarının çoğu birbirine benzemekte olsalar da yapılarına göre; sütunlu ve konsollu tip freze tezgahları, imalat ve gövde tipi freze tezgahları, Planya tipi freze tezgahları ve özel freze tezgahları olarak dört ana grupta incelemektedirler.
Sütunlu ve Konsollu Tip Freze Tezgahları
Yatay Freze Tezgahı : Seri imalat alanında da, tek olarak işlenen parçaların üretiminde olduğu kadar kullanışlı ve yaygın olan yatay freze tezgahlarının çakılarının takılmakta olduğu malafa mili, yataya paralel bir konumda bulunmaktadır. Bu tip tezgahların tablaları manuel veya otomatik şekilde iletilmektedirler. Tablalar, sağa-sola ve yukarı-aşağı hareket ettirilerek , motordan alınan hareket, hız kutusu aracılığı ile malafa miline gönderilip, devir sayılarında işleme konulur.
Düşey Freze Tezgahı : Bu tip tezgahlarda, freze çakısının monte edildiği başlığın konumu yataya dik durumda bulunmaktadır. Bronz ve pirinçten yapılmış olmaları nedeni ile kullanım alanları geniş olan düşey freze tezgahlarının tablaları, tıpkı yatay freze tablaları gibi hareket ettirilmektedirler.
Üniversal Freze Tezgahı : Yatay ve düşey freze tezgahlarının yapabildiklerinin bir araya getirilip, geliştirilmiş hali olan üniversal freze tezgahlarının tablaları otomatik ya da manuel olarak hareket ettirilebilir. Tablaların eğiklik konumunun kolayca sağlanması için ise açılı bölüntüler bulundurmaktadırlar.
İmalat ve Gövde Tipi Freze Tezgahları
Kullanım alanı sadece seri üretim yapan fabrikalar olan bu tip tezgahlar, sabitleştirilmiş bir tabla gövdesine sahiplerdir. Tablaları yatay biçimda geri ve ileri hareket ettirilebilmektedirler.
Planya Tipi Freze Tezgahları
En ağır işlerde kullanılan planya tip tezgahlar, yatay ve yan sütunlar üzerine bağlanmış, freze tezgahı başlıklarından meydana gelmektedirler. Uzun ve büyük olan iç parçaları üzerinde aynı anda birden fazla iş yapmak için kullanılmaktadırlar.
Özel Freze Tezgahları
Kopya Freze Tezgahı : Hidrolik güç ile çalışan bu tip tezgahlar, makine ve kalıp parçaları yapımında, endüstriyel alanda kullanılmaktadırlar.
Elektronik ve Hidrolik Kumandalı Freze Tezgahları : Dişli çark sistemlerinin neredeyse hiç kullanılmadığı bu sismtemde, kumanda hem elektronik hem dehidrolik olarak yapılmakta iken çalışma sistemleri kesinlikle hidroliktir.