Elektrik

Devingen yüklü ya da durağan paritküllerin yol açtığı fiziki olaya elektrik ismi verilmektedir. Yunanca bir kelime olan elektrondan türemiş olan elektrik, çok sayıda elektronun biriktiği yerden başka bir yere hareketi sonucunda doğar. Bu olgunun temeli negatif olan elektron olsa da, pozitif olan protonun da büyük bir rolü vardır.

16’ıncı yüzyılın sonlarına doğru magnetizma ve  statik elektrik arasındaki ilişkiyi araştırmaya başlayan İngiliz bilimci William Gilbert, elektrik yüklerini artı ve eksi kutuplar olarak belirleyip, aynı şekilde isimlendirdi. Artı ve eksi yüklerin birbirlerini, aralarındaki mesafenin karesine ters orantılı olarak çekmekte olduğunu ise, bilim adamı Joseph Priestley, 1767 yılında keşfetti.

1802 yılında, Danimarkalı bilim adamı Hans Christian Oersted, yaptığı deneyler sonucu elektrik akımının iletken çevresinde magnetik alan oluşturduğunu kanıtladı.

1802 yılında ampülü kraliyet ailesine tanıtan İngiliz bilim adamı Humphry Davy, 1808 yılında
deneyleri ile elektriğin ışık ve ısıya dönüşebileceğini keşfetti.

19’uncu yüzyıl ortalarında, Belçikalı elektrik mühendisi Zénobe-Théopline Gramme tarafından,  elektriğin teller aracılığı ile iletilebiliceğinin kanıtlanmasının ardından, 1881 yılında Edison, New York’ta tarihin ilk elektrik üretim - dağıtım merkezini kurdu. Bunun neticesinde elektrik kullanımına başlanıldı.

Kablolar aracılığı ile taşınma ve dağıtılması sağlanan elektriğin günümüzdeki yüksekliği 765000 volta ulaşmaktadır fakat abonelere dağıtılmadan önce transformatörlerden geçirilerek, 110 ve 220 volta düşürülür.

Hayatımızı kolaylaştırıp, aydınlatan elektrik,  aslında tehlikeli bir olgudur. Öldürücü olabilen elektrik çarpması, vücuda giren elektrik akımıdır. Vücuttaki sıvılar sayesinde, gövdeyi dolaşan akım, geçtiği yerlerde yanıklara yol açar.

Elektrik çarpmasına karşı, topraklı prizler kullanılmalı, bozuk priz ve kablolar tamir edilmeli, prizlere emniyet kapağı takılmalı, sigortalar kapatılmadan elektrik ile ilgili tamir ve benzeri işler yapılmamalıdır.

Muhtemel bir elektrik çarpması durumunda ise, elektrik, sigortalar kapatılarak, kesilmeli, lastik tabanlı ayakkabı ve lastik eldiven giyilerek, elektrik akımı iletmeyen bir cisim ya da zeminin üstüne çıkılarak, çarpılan kişinin temasta olduğu elektrik iletkenleri yalıtkan bir nesne ile uzaklaştırılmalı ve kurtarılan kişiye çıplak el ile dokunulmamalıdır. Ayrıca çocuklar olay yerinden uzaklaştırışıp, ambulans çağırılmalıdır.